De innovatie en de markt loopt vrijwel altijd voor op de wetgeving. Dat is natuurlijk logisch, maar het is belangrijk dat de afstand tussen innovatie en wetgeving niet te groot wordt.

In dit artikel geven we een overzicht van de juridische aspecten die bij de blockchain spelen.
Dit is een speelveld van innovatieve mensen/ondernemingen en juristen die kennis hebben of krijgen van de nieuwe materie. Belangrijk is dat de kennis uiteindelijk door de wetgever in wetgeving wordt verwerkt die voor gebruiker en leverancier van de nieuwe ontwikkelingen praktisch bruikbaar zijn. Daarbij is een realiseerbaar toezicht onontbeerlijk.

De basisgedachte zou wel moeten zijn om ‘’vertrouwen’’ te realiseren bij gebruikers en dat de wetgever Blockchain de tijd te geeft om zich verder te ontwikkelen als een betrouwbare middel om in de toekomst op een gemakkelijkere en veiligere manier transacties te verwerken dan nu via internet mogelijk is.

Daarvoor is samenwerking tussen de ontwikkelaars, juristen en wetgeving op nationaal als internationaal niveau noodzakelijk.

Wat is Blockchain

Een blockchain is een systeem dat gebruikt kan worden om gegevens vast te leggen. Dit kunnen bijvoorbeeld overschrijvingen zijn zoals die bij een reguliere bank mogelijk zijn, maar kan ook eigendomsaktes, afspraken, persoonlijke berichten of andere gegevens bevatten. Het bijzondere aan de blockchain is dat dit mogelijk is zonder centrale autoriteit waardoor het vervalsen van de vastgelegde gegevens niet mogelijk is door één centraal punt te corrumperen.

Een blockchain bestaat uit een keten van in de computer of op internet vastgelegde en samengevoegde gegevens, blokken (blocks) genoemd. De keten van gegevens, van de data, wordt bepaald door de volgorde waarin de data zijn toegevoegd.

Een blockchain is een gedistribueerde database, dat wil zeggen dat meer partijen, die vanuit hun node actief zijn, een kopie hebben en werken aan het bijhouden van de keten, en elkaar controleren.
Een blockchain kan openbaar zijn, wat vaak samengaat met de mogelijkheid voor iedereen om als node op te treden. Dit vergt speciale voorzieningen om bescherming te bieden tegen manipulatie en vervalsing.
Een blockchain kan ook besloten zijn, waarbij een autoriteit of vaste regels bepalen wie node is of kan worden.

Welke elementen spelen een rol bij het realiseren van juiste wetgeving en toezicht in de ‘’Blockchain Wereld’’?

1. Vertrouwen creëren

Blockchain is de techniek achter de cryptocurrency. Dit is voor veel mensen een onbekende wereld. Door de volatiliteit van deze cryptocurrency en door het feit dat er veel ‘’cowboys’’ in deze wereld werkzaam, zijn er veel mensen die moeite hebben om te geloven in deze techniek. Dat moet door geduld te hebben, goede ‘’use case’’ te creëren maar vooral ook uitleg te blijven geven toch gaan gebeuren.

Ook het realiseren van werkbare wetgeving met een juiste toezicht is een belangrijk onderdeel om dit vertrouwen te realiseren.

2. Smart Contracts

Blockchain Techniek biedt onder meer de mogelijkheid om ‘smart contracts’ te implementeren. In de code is dan een zogeheten ‘consensus protocol’ vastgelegd. Uit dit protocol volgt dat betrokkenen akkoord zijn met het doorvoeren van opvolgende acties, indien aan bepaalde voorwaarden voldaan zijn. De opvolgende acties worden uitgevoerd door een netwerk van computers, zonder dat het risico bestaat dat één van de betrokkenen zich niet aan de afspraken houdt. Doordat de taken automatisch worden doorgevoerd in plaats van handmatig, wordt de snelheid van de transactie verhoogd en het aantal fouten door menselijk handelen verminderd. Om deze digitale overeenkomsten te kunnen faciliteren, is het relevant dat het netwerk van computers continu beschikbaar is. Het niet beschikbaar zijn van één van de computers in het netwerk zou er anders voor kunnen zorgdragen dat een transactie niet of niet tijdig plaatsvindt, met alle gevolgen van dien. De contractuele afspraken rond de exploitatie van dit netwerk van computers zijn daarom van belang.

Daarnaast roept een ‘smart contract’ ook andere juridische vragen op, zoals:

  • Wanneer is er wilsovereenstemming?
  • Is er eenzelfde ‘’begripsniveau’’ bij beide partijen die transactie sluiten? Transacties kunnen immers wereldwijd plaatsvinden.
  • Wanneer kwalificeert een geautomatiseerde transactie als een rechtsgeldige overeenkomst?
  • Wat zijn de juridische gevolgen als de onderliggende techniek van een smart contract fouten bevat (bijvoorbeeld coderingsfouten) en wie is hiervoor aansprakelijk?
  • Wat gebeurd er bij insolventie en faillissement?
  • Hoe gaan we om met veranderende wetgeving op zowel nationaal als internationaal niveau (financieel en juridisch)?

Het zal duidelijk zijn dat het belangrijk is dat aan de ‘’voorkant’’, bij de ontwikkeling, al nagedacht wordt over de juridische- en toezicht matige aspecten van de smart contract mogelijkheden. Dit betekent dus ‘’voordenken’’ en niet ‘’nadenken’’.

3. Gegevensbescherming (Privacy) en transparantie

In een openbaar blockchain netwerk is er op dit moment geen duidelijk aanwijsbare partij of persoon die verantwoordelijk is voor het beschermen en bewaren van gegevens. In dit soort situaties bevat de blockchain een groot aantal informatieknooppunten, die vaak over meerdere landen verspreid zijn en beheerd worden door meerdere al dan niet anonieme eigenaren. Zonder regelgeving die helder voorschrijft wie er waarvoor verantwoordelijk is, wordt het wel heel ondoorzichtig.

Er zijn al juristen die stellen dat blockchain conflicteert met regels van de privacy (zoals die vanaf 21 mei 20018 gelden binnen de EG). Een mogelijkheid zou zijn om de verwerking van persoonsgegevens niet binnen de blockchain te doen maar erbuiten.

Het is belangrijk om het privacy aspect al bij het ontwerp en ontwikkeling van de blockchain te beoordelen en niet achteraf.

4. Meerdere landen met andere wetten en ander toezicht

Blockchain is grensoverstijgend. Dit terwijl de wetgeving en toezicht per land of gemeenschap (bijvoorbeeld EG) wordt vastgesteld.Om het benodigde vertrouwen te realiseren zijn goede bruikbare applicaties nodig maar ook toepasbare en controleerbare wetgeving door toezichthouders. Dit zal de komende jaren op elkaar afgestemd moeten gaan worden om de blockchain techniek wereldwijd echt mogelijk te maken. Een grote uitdaging!!

Conclusie

Betekenen deze juridische aspecten dat we kansen die blockchain ons biedt onbenut moeten laten liggen? De technologie staat nog in de kinderschoenen maar toont nu al enorm potentieel. Voor juristen en wetgever zijn dit een paar van de hindernissen die onderzocht moeten worden om ook vertrouwd te raken met de technologie zelf. Door samenwerking met de ontwikkelaars kan de komende jaren veel worden bereikt. Het is belangrijk dat ontwikkelaars van nieuwe toepassingen van Blockchain al bij de ontwikkelproces rekening houden met bovenstaande juridische aspecten. Als dit allemaal lukt kan er stapsgewijs vertrouwen gecreëerd worden en met zogenaamde ‘’use cases’’ ook bewijs geleverd worden.

Stijnbakens

Door Stijn Bakens